btbilgi

Yıldızları gözlemlemek için genelde gezegen üzerindeki gözlem istasyonlarını, teleskopları ve benzer sistemleri kullanıyoruz. Fakat dünyamızın atmosferi bazen yıldız gözlemleri açısından en ideal şartları oluşturmuyor. Özellikle de yıldızlardan gelen kızılötesi ışınımları kesmesi açısından belli durumlarda hatalı gözlemlere bile sebep olabilmekte. ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), bu aralar bu trden gözlemleri yapabilmek için çok sıradışı bir proje olan ASTHROS üzerinde çalışmakta.

ASTHROS tahmin edilebileceği gibi bir kısaltma. İngilizce ismi ‘Astrophysics Stratospheric Telescope for High Spectral Resolution Observations at Submillimeter-wavelengths’. Bu isim Milimetre-altı Dalga Boylarında Yüksek Spektral Çözünürlük Gözlemleri için Astrofizik Stratosferik Teleskop olarak çevirilebilir. İlk bakışta kulağa sadece yeni bir teleskop gibi gelmesine rağmen, projenin asıl ilginç olan kısmı bu teleskopun futbol stadyumu büyüklüğünde bir balona bağlı olması denilebilir.

NASA’nın ünlü araştırma tesisi Jet Propulsion Lab’in (JPL) hazırladığı projeye göre 400 metrelik geniş bir atmosferik balon, 40 hafta boyunca yerden yaklaşık 40 kilometre yükseklikte duracak. Balonun Antarktika üzerinde konumlandırılması gerektiği hesaplanmış. Buranın seçilmesinin sebebi, Antarktika’nın medeniyet merkezlerinden uzak olması ve böylece teleskobun yüzeyden yansıyan ışıklardan daha az etkilenmesi. Ayrıca 40 kilometre yükselikte durduğu sürece hem uzaya çıkıp projenin teknik ayrıntılarını zorlaştırmayacak, hem de yıldızlardan gelen ve normalde atmosferin engellediği uzak kızılötesi ışığı gözlemleyecek kadar yüksekte olacak.

NASA’nın sıradışı yıldız gözleme projesi: ASTHROS
Kaynak: NASA

Araştırma ekibi uzak kızılötesi ışıkları gözlemleyerek, yeni oluşan yıldızları çevreleyen gaz bulutlarının hareketini ve hızını ölçmeyi umuyor. Nihayetinde bu gaz bulutlarının nasıl hareket ettiğine, yeni yıldızların oluşumunu nasıl etkilediğine veya engellediğine dair ayrıntılı 3D haritalar oluşturmak hedeflenmekte.

JPL bu Ağustos ayı başında balonla atmosferin ucuna yollanacak 2,5 metrelik teleskobu, teknik enstrümanları ve diğer entegre elektronik sistemleri test etmeyi planlamış. Tüm donanımlar bir kapsülün içinde balonun altında yer alacak. Her şey planladığı gibi giderse, proje Aralık 2023’te başlatılacak. Balon fırlatıldıktan sonra üç ila dört hafta boyunca Güney Kutbu çevresinde üç kere dönecek. Gözlemler bittikten sonra kapsül bir bir paraşüt yardımı ile yeryüzüne geri inecek.

ASTHROS proje yöneticisi JPL mühendisi Jose Siles şu açıklamayı yapmış: ASTHROS gibi balon bazlı görevler uzay görevlerinden daha fazla risk taşıyor. Fakat düşük maliyetlere karşın zengin karşılık alabiliyoruz. Proje ile daha önce hiç denenmemiş astrofizik gözlemler yapmayı amaçlamaktayız. Görev sayesinde yeni teknolojiler test edilecek, bununla beraber yeni nesil mühendis ve bilim insanlarına eğitim sağlayarak gelecekteki uzay görevlerinin de yolunu açacak.”

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.