btbilgi

Dünya çapında insanlar her türlü küçüklü büyüklü kutlamada havai fişekler patlatmayı seviyorlar. Özellikle de yılbaşlarında, yaz festivallerinde ve ABD’nin 4 Temmuz kutlamalarında bolca havai fişek gösterisi gerçekleştirilmekte. Havai fişekler renk ve ışık gösterisi oluşturmak için güzel bir yöntem belki ama ne yazık ki bunların kötü etkilerini ancak yeni yeni anlayabiliyoruz.

Yeni bir araştırma, bu göz kamaştırıcı gösterilerin sağlık riski oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Fişekler patladıktan sonra havada kalan kimyasalların içinde bir dizi zehirli toksin bulunduğu saptanmış. 14 yıl boyunca ABD’nin farklı yerlerindeki etkinliklerden toplanan hava kalitesi örnekleri, NYU Langone Health tıbbi bilimsel araştırma merkezi tarafından incelenmiş. Analiz sonuçlarına göre, özellikle Bağımsızlık Günü ve yılbaşı gecelerinde yapılan havai fişek gösterilerinin ardından havada yüksek konsantrasyonlarda toksik metal bulunduğu rapor ediliyor.

Havai fişeklerin çalışma prensibi, içlerindeki metallerin yüksek sıcaklıklara maruz kaldıklarında farklı renk şablonları oluşturmasına dayanıyor. Fişeklerin üretiminde kullanılan metaller arasında kurşun, titanyum, stronsiyum ve bakır olduğu bilgisi verilmiş. Bu metal partiküllerinin patlamalar sonrasında havada ne süre ve ne yoğunlukta asılı kaldığına dair incelemeler gerçekleştirilmiş. İnsanların her sene bu maddelere sadece gösteriler boyunca ve kısa bir süre maruz kaldığı; fakat bunların her gün soluduğumuz havadaki kirletici maddelerden daha zehirli olduklarına değiniliyor.

Araştırmacılar ABD’de yaygın olarak satılan ‘Black Cuckoo’, ‘Color-Changing Wheel’ ve ‘Blue Storm’ da dahil olmak üzere bir dizi havai fişeği laboratuvarda patlatarak denemeler yapmış. Patlamaların yaydığı parçacıklar toplanmış ve hem insan akciğer hücreleri üzerinde, hem de fareler üzerinde gerçekleştirilen deneylerde; bir New York sakininin Manhattan’da bir gün boyunca soluyacağı miktarda kirletici partikül bulunduğu gözlemlenmiş. Ayrıca normalde sağlıklı bir süreç olan ve insan bedenine zarar vermeyen oksidasyon miktarlarında, hücrelere ve hatta DNA’ya zarar verebilecek artışlar da saptanmış. Fişekler arasında insan sağlığı için en tehlikelisinin Black Cuckoo olduğu ve insan hücrelerine kontrol örneğinden (bir tuz çözeltisi) 10 kat daha fazla zarar verdiği, yayımlanan bilimsel makalede aktarılmakta.

Bilim insanları tek bir örnek yerine, havai fişeklerin yaydığı zaralı partiküllere tekrar tekrar maruz kalmanın etkilerini de incelemek niyetinde. Tüm toplanan bulgular farkındalık artırmak için halk sağlığı yetkilileri ile paylaşılacak.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.