btbilgi

Günümüzde sosyal medya öylesine yayıldı ve etkisi o kadar arttı ki, kullanıcılar artık bu platformları haber almak için bile geçerli birer kaynak olarak görüyor. Halbuki çoğu kişinin farkında olmadığı şey, Facebook, Twitter ve benzeri platformlardaki haberlerin bir kısmının yanlış bilgiler içeriyor olması. Hatta sahte haber olarak bilinen bu içeriklerin bir kısmının özellikle üretildiği, kamuoyu eğilimlerini ve fikirlerini manipüle etmek için tasarlandığı bile ortaya çıkartılmış durumda.

Kanada’daki Simon Fraser Üniversitesi’nde sahte haber içeriklerinin dilsel özellikleri hakkında bir araştırma gerçekleştirilmiş. Üniversitenin Söylem İşleme Laboratuvarı’nda (Discourse Processing Lab) yapılan çalışma, makine öğrenme tekniklerini doğal dil işlemeye uygulayarak bir metin türünü diğerinden ayırat edebilecek bir sistem geliştirmek üzerine. Yani sahte haberleri gerçeklerinden ayırabilmek bu yöntem aracılığı ile mümkün olabiliyor.

Araştırmacılar Birleşik Krallık’ta yapılan bir araştırmaya dikkat çekiyorlar. Bu araştırmaya katılan yetişkinlerin yaklaşık üçte ikisi düzenli olarak Facebook’ta haber okuduğunu belirtmiş. Fakat katılımcıların yarısının sahte bir habere inanmaya eğilimli olduğu ortaya çıkartılmış. Massachusetts Institute of Technology’deki (MIT) araştırmacılar ise başka bir çalışmada sahte haberlere maruz kalmanın bilişsel yönlerine odaklanmış. Bu raporda da sosyal medya takipçilerinin sahte haberlere inanma ihtimalinin yüzde 20 olduğu saptanmış.

Simon Fraser’da yapılan çalışmada, yapay zekaya çeşitli konularda doğru bilgi kontrolünden geçmiş geniş bir haber makalesi veri yığını aktarılmış. Bunların analizinin ve eğitimin ardından makine öğrenme bazlı sistem sahte haber içeriklerini gerçeklerinden ayırt edebilmeye başlamış. Araştırma sonuçlarına bakılırsa, sahte haberlerdeki ifadeler gerçeklerine göre daha fazla nefret söylemi, cinsiyet ayrımcılığı, ölüm ve endişe ile ilişkili kelimeler barındırmakta. Gerçek haberlerin ise iş, çalışma, para ve ekonomi ile ilgili kelimeleri daha fazla içerdiği belirtilmekte.

Her ne kadar deepfake (derin sahte) denilen kurgulanmış videolar hızla yayılıyor ve giderek daha gerçekçi görünüyor olsa da, bunları yaratmakta kullanılan yapay zeka teknikleri artık sahteliklerini anlamak için de kullanılabilecek. Araştırmacıların geliştirdiği sahte haber dedektörü kendisine yüklenen tüm gerçek haberlerdeki dilsel özelliklere dayanmaktadır. Sisteme bir metin yükleniyor ve algoritmalar da daha önce gördüğü sahte veya gerçek haberlere ne kadar benzer olduğunu ifade edebiliyor.

Biliminsanları burada ciddi bir problem olduğunu da aktarıyorlar. Bu da sosyal medya ve internet üzerinde bulunan haberlerin, başlıklarını ve içeriklerinin son derece hızlı biçimde dönüşüyor olması. Sahte haber olarak saptanan bir içeriğin ufak tefek değişikliklerle gerçek gibi görünecek biçimde düzenlenmesi mümkün denilmekte. Bunun çözümü de insanlardan oluşan ekiplerin, gerçek bilgilerin toplandığı kaynaklardan doğrulama yaparak bir haber havuzu yaratmaları denilmekte. Bu sayede yapay zeka algoritmalarına her daim gerçek metinler yüklenebilecek ve istme sahte haber kaynaklarına karşı kendini güncel tutabilecek.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.