btbilgi

Yolcu uçakları normalde her türlü hava koşulunda çalışabilecek şekilde imal edilirler. Olabilecek en yüksek teknolojinin ürünü olan bu güçlü motorların iki büyük düşmanı var, birisi aşırı soğuk ve diğeri de volkanlar. Bir yanardağın uçaklara ne gibi etkisi olduğunu yakın geçmişte, 2010 yılında İzlanda’da gördük. 30 aktif volkan sisteminden biri olan Eyjafjallajökull patladığında oluşan kül bulutu tüm Avrupa’ya yayılmıştı. 20’ye yakın ülke ticari hava sahalarını kapatırken, 10 milyona yakın yolcu ulaşımda gecikmelerle karşılaşmıştı. Oluşan kriz havayolu firmalarına günde 20 milyon Sterlin’e varan kayıplara yol açtı. Rolls-Royce bu gibi bir olayın tekrarlanmaması için yenilikçi bir çözüm geliştiriyor.

Eyjafjallajökull’ün patlaması sonucunda havaya kül ve başka maddeler yayıldı. Patlama kalın bir buz örtüsünün altında yaşandığı için, ortaya çıkan su buharı patlama gücünü daha da arttırdı. Oluşan lavların çoğunun çok hızlı soğuması da, içi cam kırıklarıyla dolu iri taneli küllerin ortaya çıkmasına sebep oldu. Bu küller bir jet motoruna sızdığı anda, partiküller 1.800 derece ve üzerine kadar ısınan çekirdekte erimekte.  Sonucunda motorun soğutma menfezleri tıkanıyor, türbin kanatları hasar görüyor ve kompresör kanatları aşınıyor.

Rolls-Royce havacılık mühendislerinden Rory Clarkson, bunu kendine dert etmiş ve yenilikçi bir çözümün üzerinde çalışmaya başlamış. Yılda üç ya da dört kez dünyanın bir yerinde volkanik külleri 6 bin metrenin üstüne çıkartabilecek büyük bir patlama yaşandığını belirten Clarkson, bir uçağın içinde uçabileceği volkanik kül seviyesini ve uçuş süresini tespit etmek için bir sistem geliştirmiş. Rolls-Royce müşterilerinden ve Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisinden gelen verileri paylaşıp analiz ederek bir hesaplama modeli oluşturmuş. Firmanın 2018’de duyurulan IntelligentEngine altyapısına dahil edilen model sayesinde, uçuşu iptal etmek yerine, daha akıllı uçuş onay kararları verilebilecek.

Clarkson konuyla ilgilli olarak, “Biriken hasarı neredeyse gerçek zamanlı olarak hesaplayabilmek için IntelligentEngine ile uğraşan arkadaşlarımızla ortak çalışmaya başladık. Ortaya çıkan etkiden veri toplayıp, modeli bu verilerle beslemek gerekiyor” diyor. Sistemin analizi ile elde edilen sonuçları değerlendirerek, havayolu firmaları volkanik patlamalar sonrasında güvenlikten ödün vermeden uçaklarını havalandırabilecek. Clarkson’ın volkanik küllerin uçak motorlarına olan etkisini daha iyi anlamamızı sağlayan bu buluşu, Birleşik Krallık Sivil Havacılık Kurumu tarafından da uçuş güvenliği ödülüne layık görülmüş.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.