btbilgi

İnsanlık olarak hem temiz enerji kaynaklarını artırmamız, hem de üretilen enerjiyi daha verimli kullanmanın yollarını bulmamız gerekli. Halen bir yerden bir yere borularla yollanmakta olan petrol, gaz ve benzer akışkan yakıtların aktarılması sırasında oluşan sorunlar nedeniyle, dünya üzerindeki üretilen elektriğin yüzde 10 kadarı otomatik şekilde kaybedilmekte. Ayrıca su gibi sıvıların borularla pompalanması sırasında gerçekleşen aktarım sorunları da, daha fazla elektrik harcanmasına yol açabiliyor. Fakat türbülans fiziğinde geliştirilen bir çözüm bunları engellemeye yarayabilir.

Sıvılar ve gazlar çok hızlı hareket ettiklerinde, bir yerden sonra akışkanlıklarında bozulmalar oluyor. Türbülans denilen bu bozulmalar çoğu zaman matematik veya bilimsel yöntemlerle ile tahmin edilememekte. Biliminsanları bir borudan hızla akmakta olan olan bir sıvının veya gazın türbülansa girişini gözlemleyebiliyorlar ama hala bilmediğimiz bir çok şey bulunuyor. Buna ne yol açıyor? Aşamalar halinde mi oluşmakta, yoksa bir kırılma noktası mı var?

Alman biliminsanı Bjorn Hof ve ekip arkadaşları türbülans biliminde bir dönüm noktası yakalamış gibi gözüküyorlar. Türbülansın sıvı ve gaz akışındaki minik topaklardan başladığını keşfetmişler. Bu topaklar küçük birer düzensiz akış kümeleri halinde ve bölünerek başka topaklar oluşturuyorlar. Sıvı veya gaz belli bir hızın altında hareket ediyorsa, bu topaklar oluştukları kadar hızlı yokoluyor ve daha çoğalıp türbülansa yol açamadan kayboluyorlar. Ama belli bir hız eşiğinin üzerinde iken, bölünme oranı kaybolma oranından fazla geliyor ve türbülansın yayılmasına sebep oluyor.

Hof ve araştırma ekibi bu türbülansın nasıl kontrol edilebileceğine dair denemeler yapmışlar. Mesela akış borusunun içine monte edilecek bir pervane veya yanlardan akışa enjekte edilecek jet fıskiyeleri denemişler. İlk bakışta bu yöntemler türbülans miktarını artıracak gibi düşünülse de, oluşan türbülansın çok hızlı şekilde sakinleşmesine yol açtığı gözlemlenmiş. Bu deneylerde dışarıdan müdahale sayesinde türbülans sırasındaki sürtünmenin yüzde 90’a kadar azaltılabildiği farkedilmiş.

‘Nature’ jurnalindeki bilimsel makalede anlatıldığı kadarı ile bu türden türbülans modifikasyonu çözümleri, buna bağlı enerji kayıplarının azaltılmasında büyük rol oynayabilir. Bu çözümler evlerimizdeki su ve doğalgaz borularından, dev petrol aktarma hatlarına kadar ölçeklenebilir. Küçük etkileri olacakmış gibi gözükmesine rağmen, bu teknolojiler dünya çapında kullanıldığında enerji devrimine büyük bir destek haline bile gelebilir.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.