btbilgi

Bu sene insanlığın evrenin işleyişini daha iyi anlamasında önemli bir adım atılacak. Astrofizikçiler bu sene ilk kez bir kara delik gözlemlemiş olmayı hedefliyorlar. Kara delikler uzayda çok büyük çekim alanına sahip devasa fenomenler. Çekim güçleri o kadar büyük ki, bundan ışık bile kaçamıyor. Dolayısı ile bir kara delik aslında devasa bir karanlık bölge olarak varoluyor. Henüz bunlardan biri bilimsel araçlarla gözlemlenemediği için, kara deliklerin var olmadığını savunanlar bile bulunmakta.

Bir kara deliği ilk görecek gözlem aracı ‘Event Horizon Telescope’ (EHT) olarak isimlendirilmekte. Türkçe anlamıyla ile ‘Olay Ufku Teleskopu’ denilen bu cihaz aslında tek bir teleskop değil. Dünya üzerinde konumlandırılmış birçok teleskopun aynı and bağlandığı ve senkron şekilde çalıştığı dev bir teleskop veri ağı denilebilir. Ağdaki tüm teleskoplar aynı noktaya bakarak, bir kara deliği ilk kez gerçekten gözlemleyebilirler diye umut edilmekte.

Bunun gerçek olması için öncelikle uzayda bakılan noktanın aşırı şekilde yaklaştırılması lazım. Bu da çok güçlü optik sistemler anlamına geliyor. Ayrıca teleskopların Samanyolu’ndaki gaz bulutlarının ötesini ve kara delik etrafındaki gazları da görebilmesi lazım. EHT projesinin yöneticisi Shepard Doeleman bunun için teorik şekilde Dünya büyüklüğünde bir teleskop lensi anlamına geldiğini ifade etmekte. Tabi ki bu kadar büyük bir lens inşa edilemeyeceği için, birden fazla teleskopun senkron kullanılması ikinci akla en çok yatan teknik.

EHT araştırmacıları bu fikri ilk kez 2017’nin Nisan ayında denemişler. Beş gece boyunca dünya etrafındaki sekiz farklı radyo teleskop Samanyolu’ndaki ‘Sagittarius A*’ noktasına aynı anda odaklanmış. Araştırmacılar bu noktada bir kara delik bulunduğundan uzun süredir şüphelenmekteymiş. Toplanan çok büyük miktarda veri yığınının tamamı, EHT merkezine ancak Aralık ayı ortasında elle ulaştırılabilmiş. Ekip şimdi bu sekiz teleskoptan gelen bilgileri harıl harıl işlemeye uğraşmakta.

Doeleman ekibinin en kötü ihtimale karşı hazırlıklı olduğunu söylüyor: “Bu proje sonucunda ne göreceğimize hala tam olarak emin değiliz. Doğa her zaman yaptığı gibi bizi yine şaşırtabilir. Ama en azından EHT düzgün şekilde çalışıyor ve önümüzdeki bikaç yıl içerisinde bir kara deliğin neye benzediğini sonunda göreceğimize inanıyoruz.”

Yorumlar

yorum

PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.