btbilgi

Evreni inceleyen biliminsanları için en yeni alanlardan biri kütlesel çekim dalgalarının araştırılması. Özellikle de yıldızların çevrelerindeki ışımadan yola çıkarak kütlelerinin saptanması, bu yıldızlar hakkında daha çok bilgiye erişmemizi sağlıyor. Yıldızların çevrelerindeki ışımanın çekim kuvveti ile bozulmaya uğraması, ünlü fizikçi Albert Einstein tarafından ortaya atılmış bir hipotezdi. Şimdi yapay zeka kullanan araştırmacılar, bu fenomeni çok daha kolayca analiz edebilmenin bir yolunu geliştirmiş durumdalar.

ABD’deki Stanford Üniversitesi ve ‘SLAC National Accelerator Laboratory’ (Ulusal Hızlandırıcı Laboratuvarı) ortaklığında geliştirilen projede, yapay zekaya yıldızların ışımaları hakkında bilgiler aktarılıyor. Araştırmacılar bir nöral ağa bir milyon adet simüle edilmiş yıldız ışıması görüntüsü yüklemişler. Bu görüntülerdeki ışımanın bozulması gözlemlenerek, yıldızın kütlesi saptanabiliyor. Yapay zeka bir kez ışımaların özelliklerini ve farklarını öğrendikten sonra, astronomların uzun süre üzerinde çalışarak oluşturdukları analizleri 10 milyon kez daha hızlı hazırlayabiliyor.

Yapay zeka evreni tarayan teleskopların en büyük yardımcısı
Hubble teleskopu

Hubble gibi uzak mesafe teleskoplarından alınan yıldız görüntüleri sisteme yükleniyor. Nöral ağ bunları inceliyor ve yıldızların kütleleri, yaşları, ışımanın özellikleri, hatta çekim gücü yüzünden bozulan arka plandaki yıldız haritası hakkında bile yeni bilgiler çıkartmaya başlıyor. Bu sistemin Şili’de inşa helinde olan ‘Large Synoptic Survey Telescope’ (LSST) veya SLAC’da montajı devam eden 3,2 gigapiksellik yıldız kamerası gibi teleskoplardan alınacak görüntülerin analizini çok hızlandıracağı tahmin edilmekte. Bu analizler ile evrenin yüzde 85’ini kapladığına inanılan karanlık madde ve evrenin genişlemesinde rolü bulunan karanlık enerji gibi fenomenleri daha ayrıntılı şekilde ele alabilecekler.

İşin ilginç yanı, bu araştırmada kullanılan yıldız ışıması inceleyen yapay zeka uygulamalarının süperbilgisayara ihtiyacı yok. Resmi açıklamada verilen bilgiye bakılırsa uygulamalar ileri seviyede optimize edilmiş ve içlerinden biri bir akıllı telefon üzerinde bile çalışacak kadar verimli. Bu ve benzeri fikirler sayesinde biliminsanları evrenin görüntülerini inceleme ile daha az vakit geçirip, evrenle ilgili önemli ve cevabı bilinmeyen sorulara yoğunlaşma fırsatı bulabilecekler.

Çalışmanın raporu ve sonuçları ‘Nature’ jurnali altındaki bir bilimsel makalede bulunabilir.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.