btbilgi

Eğer Andy Weir’in ‘The Martian’ adlı bilimkurgu romanını okuduysanız veya Matt Damon’un başrolünde oynadığı aynı isimli filmi izlediyseniz, Mars’a ayak bile basma fikri pek cazip gelmeyebilir. Ama NASA sizin gibi düşünmüyor ve ilk insanlı Mars görevini 2030’lu yıllarda gerçekleştirmeyi hedfliyor. Bunun için planlarını bile açıkladılar. Peki ‘Kızıl Gezegen’de bir astronot nasıl hayatta kalır? İşte size en önemli konular hakkında küçük bir klavuz:

Su

Mars’da su bulunduğuna dair birçok işaret var. Biliminsanlarına göre gezegenin üzerinde gözlemlenen akış çizgileri, bir zamanlar akan su kaynakları olduğunu gösteriyor. NASA ise geçen sene kayalık yüzey altında dev bir donmuş su kütlesi olduğuna dair izler bulduğunu açıkladı. Asıl mesele, astronotların bu suyu nasıl kullanacağı.

İlk aşamada tabi ki kullanılamayacak. Ama Dünya’dan yanımızda tonlarca su götürmemiz de mümkün değil. Sırf bu yüzden havadan su elde edebilecek cihazlar geliştiriliyor. Mars’ın atmosferinde ortalama yüzde 20 veya daha yüksek oranda nem olduğu sürece, böyle bir cihazın teorik olarak işe yarayacağı tahmin edilmekte. Şu anda havadan yoğunlaştırma metoduyla su biriktiren cihazlar çöl ortamlarında test ediliyor. Bu türden yenilikçi teknolojiler, en azından astronotlar gezegendeki suyu bulup kullanana kadar işe yaramalı.

Barınak

Mars’a yapılacak insanlı görevin önemli noktalarından biri de gezegenin zorlu yaşam koşullarına dayanacak bir üs inşa etmek. Burada iki aşama var, birincisi geçici bir üs, ikincisi ise kalıcı bir üs oluşturmak. Geçici üs için kompakt bir kubbe tasarımı söz konusu. Bu kubbe Dünya’dan paketlenmiş şekilde götürülecek ve orada şişirilip astronotların yerleşmesine hazır hale gelecek.

İlerleyen aşamalardaki kalıcı üs için Eskimoların kullandığı ‘igloo’lara benzeyen, buzdan dış kaplaması olan bir yapı kullanılabilir deniliyor. Ama yerin üzerinde kalındığı süre boyunca, astronotlar her gün radyasyona maruz olacaklar. Buna önlem olarak bir diğer fikir ise, kazma makineleri gönderilebilirse tüm kalıcı üssü yerin altına yerleştirmek. Ama ikinci fikir çok daha kapsamlı bir inşaat gerektirdiği için daha düşük ihtimalle ele alınıyor.

Kalıcı bir üs için her halükarda gerekli olan inşa malzemeleri ise yenilikçi bir üç boyutlu yazıcı sistemi ile üretilebilir. Üç boyutlu yazıcıda kaynak olarak plastik yerine, Mars’dan toplanacak ve işlenecek toz toprak yüklemek opsiyonlardan biri. Ayrıca yüzeyden toplanacak mineraller ve kazılacak madenler sayesinde üç boyutlu yazıcılarla farklı cihazlar ve ekipmanlar da oluşturmak mümkün olacak.

Besin ve Hava

The Martian filminde Matt Damon Kızıl Gezegen’de tek başına kalıp, elindeki tek işe yarar malzeme olan patatesi kullanıyordu. Benzer bir fikir gerçek insanlı görevde de işe yarayabilir. Toprak gerektirmeyen, otomatik ışıma ve sulama sistemine sahip bir hidrofonik tarım sistemini kurmak burada çok büyük bir iş değil. Ama aynı mantık Mars’a da uygulanabilir. Kendi içinde kapalı ve filtrelenen sulama sistemi bitkilere ihtiyaçları olan mineralleri sağlayacaktır. Şu anda Güney Kutbunda bir üste buna benzer bir sistemin testleri yapılıyor.

Astronotların ihtiyacı olan hava ise, ilk aşamada yanımızda götürmemiz zorunlu malzemelerden biri. Ama bir kez Mars üssü kurulduktan sonra, yukarıda bahsedilen iki kaynaktan farklı kombinasyonlarla oksijen elde etmek mümkün olabilecek. Birincisi eğer Mars atmosferinden su toplanabilirse, yeterli enerji harcanarak bileşenlerine ayrılır. Elde edilen oksijen hava için, hidrojen ise yakıt için kullanılabilir. İkinci seçenekte ise besin elde etmek amacıyla kurulmuş hidrofonik tarlalardaki yeşil bitkiler havadaki karbondiyoksiti emerek oksijen üretimine yardımcı olacaklardır.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.