btbilgi

Uzay yolculukları için çeşitli firmaların çabalarını hep beraber izliyoruz. Bu firmalar hem sivil hem de ticari yolculukları gerçekletirmek için birbirileri ile yarışıyorlar. Hepsi de roketlerin ilk icat edildiği dönemden beri süregelen aynı teknolojiyi, yani geleneksel fosil bazlı yakıtları kullanıyorlar. Ama temiz enerji devrimini uzaya taşımak için artık yeni bir plazma jet teknolojisi var.

Uzaya temiz gitmek için plazma jet motorlu roketler geliyor
Kaynak: NASA JPL

Fosil yakıtlı roketler sıkıştırılmış hava ve jet yakıtını ateşleme mantığı ile çalışıyor. Ateşlenen karışım kontrollü şekidle patlıyor, roketin egzosundan dışarı veriliyor ve itiş gücü oluşturuyor. Plazma jet motoru ise elektromanyetik alanlar sayesinde oksijen veya argon gibi bir gazı sıkıştırıp plazma haline getiriyor. Plazma, maddenin çok yüksek ısılarda ve yoğunlukta bir iyon hali. Bir füzyon reaktörüne benzer şekilde çalışıyor ve aynı şekilde roketlerde itiş sağlamak iiçn dışarı atılıyor.

Plazma jet roketleri şimdiye kadar laboratuvar aşamasındaydı. Ama anlaşılan bu teknoloji hayata geçmeye başlamış. Berlin Teknik Üniversitesi’nde bu alanda çalışan ekibin başında ise bir Türk var, Berkant Göksel. Göksel, New Scientist dergisine yaptığı açıklamada “Ekibimiz hızlı ve güçlü bir plazma roketini ilk gerçekleştiren grup oldu. Ürettiğimiz roket saniyede 20 kilometre gibi hızlara çıkma kapasitesine sahip. Hedefimiz ise geleneksel jet motorlarının çalışamayacağı, atmosferin 30 kilometre ve üstündeki yüksekliklerde çalışacak bir motor geliştirmek” diyor.

Plazma jet teknolojisinin avantajı hem atmosferde, hem de atmosfer dışında çalışabilme özelliği. Özellikle de normal fosil yakıtlı jet motorlarının işlemeyceği vakum ve düşük basınç alanlarında işlev görebiliyorlar. Bu tür bir motordan hem standart hava araçları, hem de uzay araçları büyük kazanç sağlayabilir. Uçaklar daha hızlı gidebilir ve daha az yakıt harcayabilirler, yani operasyonel masraflar ciddi şekilde düşebilir. Uzay araçları ise yörüngeye daha çabuk yollanabilir ve yine bunlarda da yakıt masrafları azaltılabilir.

Ekip henüz plazma jet motorunu bir hava aracına takacak noktaya gelmemiş. Ürettikleri mini roketler 80mm uzunluğunda, yani henüz prototip aşamasındalar. Önlerindeki en büyük problem ise, motorun en önemli parçalarından olan elektromanyetik sıkıştırıcılara güç sağlayacak bataryaların kapasitesi. Henüz dünya üzerindeki batarya teknolojisi mobil bir cihazda füzyon motoru çalıştırmaya yetecek kadar güçlü değil. Bataryalar güçlenmedikçe, bir plazma motorunun da boyut olarak büyümesi zor görünüyor.

Araştırma ekibi ara bir kademe olarak hem geleneksel yakıt motoru hem de plazma jet motoru kullanan hibrit hava araçları hayal ediyorlar. Bu aşama sayesinde proje pratiğe dökülmüş ve uçakların yakıt tüketimi her şekilde azalmış olacak. Temiz enerji kullanan uzay araçları için ise biraz daha bekleyeceğiz anlaşılan.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.