btbilgi

En yeni iklim değişikliği uzmanı bir uçak. Uzman uçağın içinde değil, uçağın ta kendisi. 300 kiloluk bu uçağın bir pilota ihtiyacı yok, çünkü kendisi bir drone. Eski bir savaş aracı olan bu drone, ABD kökenli Pasifik Kuzeybatı Ulusal Laboratuvarı’ndaki (Pacific Northwest National Laboratory) enerji araştırmacılarının emrine amade. ArcticShark ismindeki drone, Kuzey Kutbu’nda çeşitli hava gözlemleri ve ölçümler yapmak için orijinal halinden biraz uzaklaşmış.

Wired sitesi, ArcticShark’ın hikayesinin ABD’nin Orta Doğu’daki savaşlarında başladığını belirtiyor. Orijinal adı TigerShark olan drone, 1977’de kurulmuş Navmar Uygulamalı Bilimler Şirketi’nin bir tasarımı. Firma 15 yıl önce bu tür drone’ları ABD Savunma Bakanlığı’nın isteğiyle üretmeye başlamıştı. ABD ordusu 2000 yılında drone kullanmaya başladı; önce istihbarat amaçlı, daha sonra ise nokta hedefleri vurmak için.

Savunma Bakanlığı bu alanda çalışan şirketlere zamanla daha fazla drone sipariş etmeye başladı. Bazıları daha hızlıydı, bazıları ise daha fazla yük taşıyabiliyorlardı. Navmar da bu şirketlerden biri olarak, 2003 yılında bir kamera drone’u olan ‘Mako’yu bakanlığa sundu. İki yıl sonra Mako drone’u yeni özellikler ile TigerShark’a güncellendi. ABD ordusu TigerShark’ları Irak ve Afganistan’daki ev yapımı yol bombalarını (IED – Improvised Explosive Devices) tespit etmek için sıklıkla kullandı.

Eski ABD Başkanı Obama 2011 yılında Afganistan’dan birlikleri çıkarmaya başladıktan sonra, Navmar’ın askeri sözleşmeleri de azaldı. Ama bu onlara yeni bir kapı açtı ve firma müşteri profilini ordu dışında da geliştirmeye başladı. Gözlerini atmosferik ölçümler için 20 yıldır çeşitli insanlı ve insansız hava araçları kullanan bilimadamlarına diktiler. Navmar hala savunma kontratları üzerine çalışıyor ama en yeni müşterilerinden bazıları Georgia Teknoloji Araştıırma Enstitüsü (Georgia Tech research Institute) ve en başta bahsedilen Pasifik Kuzeybatı Ulusal Laboratuvarı.

Pasifik Kuzeybatı Ulusal Laboratuvarı’nın 30 kilogramlık bilimsel donanım taşıyacak ve bunların hepsine güç sağlayabilecek bir drone’a ihtiyacı varmış. Drone alanında deneyimli olan Navmar’ın 800 bin dolarlık bir teklifle bu kontratı alması zor olmamış. Proje için üretilen ArcticShark, öncülü olan savaş makinesi TigerShark’dan görüntü olarak çok da farklı değil. Ama Alaska gibi soğuk ortamlarda uzun süreli uçuşlar yapabilmesi için bazı yerlerinin yeniden tasarıma girmesi gerekmiş.

ArcticShark’ın mekanik parçalarının soğukta donmayacak özel bir yağa ihtiyacı var. Bu iklimde uçağın kanatlarının donup düşme potansiyeline karşı özel bir ısıtıcı sistem de takılmış. Drone Mayıs ayında Alaska’da kullanıma girdiğinde, yerdeki operatörler uçak için önceden rota çizip havadaki durumunu uzaktan kontrol edebilecek. Araç yaklaşık 8 saatlik uçuş için yeterli yakıtı da yanında taşıyacak.

Navmar bilimadamları için drone üreten tek firma değil. Dev havacılık firması Boeing’in tasarladığı Instu ScanEagle da atmosferik ölçümler yapabiliyor. ScanEagle da benzer şekilde, ilk olarak Irak savaşında yer gözlemleri yapmak üzere kullanılmış. Ulusal Okyanus ve Atmosfer Laboratuarı (National Oceanic and Atmospheric Association) ise 2015 yılında Norveç’teki atmosferi kurumunu ölçmek için askeri kökenli küçük bir drone olan Manta’yı kullandı.

Savunma sanayinin şekli, savaşların yapısı ve orduların ihtiyaçları değiştikçe böyle örnekleri görmeye devam edeceğiz. Anlaşılan geleceğin savaşları da, bilimsel araştırmaları da insansız şekilde yapılacak. İşini düzgün yapan drone’lara bundan sonra iş çok gibi gözüküyor.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
xTRlarge, Türkiye'nin (TR) üretici ve yenilikçi potansiyelini sergilemek; farklı bakış açılarını, yeni tarzları, x sayıda yeni değeri, girişimi, fikri yansıtmak; teknolojiden doğaya, iş yönetiminden tasarıma, insana dair faaliyetlerin en geniş ufkunu sizlerle mümkün olduğu kadar geniş 'large" paylaşabilmek için yola çıktı. Geleceğe inancı olanlarla birlikte mesafe katetmeyi planlıyor.