btbilgi

2008 yılından bu yana freelancer çalıştırıyorum. Yaklaşık dokuz senedir programcıdan, veri işçisine, tasarımcıdan destek elemanına her türlü freelancer ile çalıştım. Ağırlıklı olarak Hintilerle çalışmış olmama rağmen, Doğu Avrupa ve Çin’den de çalıştığım kişiler oldu. Bu dokuz yılda epey bir deneyim elde ettim. Freelancer dünyasında prensi bulana kadar epey bir kurbağa öpmeniz gerekiyor. İşini yarıda bırakanlar, ortadan kaybolanlar, işini düzgün yapmayanlar, sonradan ekstra para isteyenler, dolandırıcılar ve daha fazlası freelancer dünyasının bir parçası. Tüm bu olumsuzluklara rağmen freelancer’lar ile çalışmak size hem esneklik sağlıyor hem de büyük fiyat avantajı. Freelancer dünyasında dokuz senede öğrendiğim bazı incelikleri sizlerle paylaşmak istiyorum.

Doğru yer, doğru kişi

Freelancer çalışma modelinde en önemli şey doğru kişiyi doğru yerde doğru ücrete bulmak. Bu üç bacaktan biri sorunlu olursa projeden verim alamazsınız. Freelancer bulmak için en iyi yerler freelancer.com ve upwork.com. Freelancer.com BT projeleri için, upwork.com ise tasarımdan, yazara kadar daha geniş kapsamda freelancer bulmak için uygun. Freelancer’larla kesinlikle bu siteler üzerinden çalışın. Kişiyle daha önce çalışmış olsanız bile yeni projeyi freelancer siteleri üzerinden açmalısınız. Çünkü bu siteler güvenli ödeme sistemlerine sahip ve ödemeniz siz onay vermeden freelancer’a aktarılmıyor. Ayrıca kullanıcılara puan verip yorum bıraktığınız için çalıştığınız kişi işine daha çok sahip çıkıyor. Çoğu freelancer’ın ekmek teknesi sadece bu freelancer siteleri ve orada kötü yorum almak istemiyorlar.

Freelancer sitelerinde projenizin özelliklerini yazıyorsunuz ve hemen teklifler gelmeye başlıyor. Doğru freelancer seçimi gerçekten çok önemli. Bu yüzden freelancer seçerken, puanı yüksek ve iyi yorumlara sahip kişileri seçin. Ayrıca işleri bitirme oranı yüksek olanları tercih edin. Bazı freelancer’lar işe başlıyor sonra da vazgeçiyor. Bu kişiler size çok fazla zaman kaybettirebilir. Ayrıca bazı freelancer’lar her projeye teklif verir ve yapamayacağından daha fazla işi üzerine alır. Bu yüzden freealancer’ın iş geçmişini iyi inceleyin ve işi yapacak kişinin o olduğuna emin olduktan sonra kişiyi seçin. Bazı durumlarda aradığınız kriterlere uygun kimse bulamazsınız. Bu durumda vasat bir kişiye seçmek yerine projeyi iptal edin ve projeyi birkaç gün sonra tekrar açın. Farklı zamanda farklı kişiler müsait olacağı için projenize uygun kişiyi bulma şansınız artacaktır. Ayrıca Hintlilerin ayakta olduğu saatlerde projenizi yollamanız daha fazla teklif gelmesini sağlayacaktır.

Birisiyle uzaktan çalışırken iletişim çok önemlidir. Kişiden istediklerinizi projenin başında çok net ve ayrıntılı olarak tanımlamanız gerekir. Hiçbir freelancer projeye sonradan yapılan eklemelerden hoşlanmaz. Bazıları bunlar için ekstra para ister. O yüzden her şeyi sanki bir çocuğa anlatırcasına net bir şekilde anlatın. Çalıştığınız freelancer’ın Skype ve telefonunu isteyin ve proje boyunca sürekli irtibat halinde olun.

Asla peşin ödeme yapmayın

Ödeme konusunda asla peşin ödeme yapmayın. Bazı freelancer’lar sizden peşin ödeme isteyeceklerdir. Bunların çoğu dolandırıcıdır. Peşin ödeme yaptığınız zaman eğer proje size teslim edilmezse paranızı hiçbir şekilde kurtaramazsınız. O yüzden projenin mihenk taşlarını belirleyin ve her mihenk taşında belli miktardaki parayı serbest bırakın. Bu konuda genel kabul küçük projelerde 2 mihenk taşı orta boy projelerde 3 mihenk taşı büyük boy projelerde ise 4 ve üzeri mihenk taşı oluşturmaktır. Mihenk taşlarını projenin safhalarına göre belirleyebilirsiniz. Örneğin GUI hazırlanınca serbest bırakılacak, ilk demo sunulunca serbest bırakılacak gibi açıklamalar koyabilirsiniz. Böylece ödemenin hangi koşullarda yapılacağı açık olur ve herhangi bir anlaşmazlık durumunda paranızı kurtarabilirsiniz. Ayrıca ödemeyi taksitlere bölmek freelancer’ın motivasyonunu da artıracaktır.

Eğer bir yazılım projesi yapıyorsanız freelancer ile bir gizlilik anlaşması imzalamanızda fayda var. Bu sayede freelancer projenin detaylarını başkasıyla paylaşamaz ve size yazdığı kodu kullanamaz. Bu size yasal bir güvence sağlayacaktır. Freelancer siteleri belli bir ücret karşılığında gizlilik anlaşması servisi sunuyor.

Yazılım projelerinde proje tanımında kaynak kodunun tamamının teslim edileceği konusunu açıkça belirtin. Bunu belirtmezseniz proje sonunda programcı size kaynak kodunu teslim etmeyebilir veya kaynak kodu için ekstra para isteyebilir. Kaynak koduna sahip olmak projenin geleceği için çok önemlidir. Unutmayın freelancer’lar da insandır ve ölebilir, işi bırakabilir, ortadan kaybolabilir. Elinizde kaynak kodu yoksa apaçık ortada kalırsınız.

Freelancer’larla yapılan projelerde en önemli şeylerden birisi de ücretlendirmedir. Bazı serbest çalışanlar saat ücreti ile ücretlendirilmeyi tercih ederken bazıları da sabit fiyatla çalışırlar. Eğer yaptırdığınız proje bir kereye mahsus yapılıp bitirilecek bir işse sabit fiyatla çalışmakta fayda var. Böylece maliyet konusunda bir belirsizlik olmaz, bütçenizi bilirsiniz. Projenizi oluşturmadan önce benzer projelere bakın ve verilen tekliflerini inceleyin. Ondan sonra projenizi ve bütçenizi oluşturun. Proje detayına benim bu proje için XXX dolar bütçem var diye bir açıklama koymak çok faydalıdır. Böylece gereksiz teklif gelmesini önlersiniz. Hiç teklif almamak yüksek teklif almaktan iyidir. Ortalama teklif miktarı düşer böylece normalde daha yüksek teklif verecek bir kişi diğer tekliflere bakarak daha az teklif verir.

Kurbağa öpmeden prens bulunmuyor

Aradığınız prens freelancer’ı bulana kadar emin olun bir çok kurbağa öpeceksiniz. Bu yüzden serbest çalışan projelerine öncelikle küçük işlerle başlayın. Böylece riskinizi azaltmış olursunuz. Prensi bulduktan sonra da onu kaybetmeyin. Genelde hep aynı kişi ile çalışmaya özen gösterin. En iyi yol bildiğiniz yoldur en iyi kişi de bildiğiniz kişi. Birisiyle uzun vadeli çalışırsanız hem daha uygun fiyata iş yaptırırsınız hem de daha iyi verim alırsınız.

Globalleşen dünyada önümüzdeki dönemde freealancer’ların önemi daha da artacak. Düşük fiyata yüksek verim almanın yolu serbest çalışanlarla çalışmaktan geçiyor. Bu kaynağı iyi yönetenler geleceğin başarılıları arasında yer alacaklar. Freelancer dünyasında hepinize başarılar…

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
Eylem Cülcüloğlu, 1993 yılından bu yana bilişim ve iletişim teknolojileri alanında çalışmalarını devam ettirmektedir. 1999-2007 yılları arasında IT Business Weekly dergisinin yazı işleri müdürlüğü görevini üstlenmiş olan Eylem Cülcüloğlu, daha sonra pazarın önde gelen birçok BT firmasına içerik iletişimi danışmanlığı yapmıştır. Yüksek lisansını ise Utrecht Üniversitesi'nde yeni medya ve dijital kültür alanında tamamlamıştır.