btbilgi

Geçtiğimiz hafta yayınladığımız röportajımızda geleceğin dünyasında sesin belirleyici olacağını yazmıştık. Türkiye’de ses ile ilgili kimler çalışıyor diye baktığımızda karşımıza ilk çıkan şirketlerden biri Sestek. Prof. Dr. Levent Arslan’ın 2000 senesinde GVZ ile aynı anda kurduğu ses teknolojisi üzerine Ar-Ge yapan iki şirketten biri Sestek. 2000’de Koç Bilgi Grubu ile birlikte kurulan GVZ’yi 2007’de satın alarak pazarın en büyük oyuncusu oluyor. Son dönemdeki atılımları ile uluslararası arenada da görmeye başladığımız Sestek Türkçe’yi tanıma konusundaki uzmanlığını diğer dillere de taşımayı hedefliyor. Sestek ses için Ar-Ge yaparken ses ile bütünleşen tüm alanları kapsıyor ve bize “gelecek seste”nin adeta ispatını yapıyor.

Türkiye ses pazarının lideri Sestek Türk mühendislerinin çalışmaları ile her geçen gün büyüyor etki alanını artırırken, odaklandığı alanda gelişen teknolojileri de geliştirerek büyüyor
Türkiye ses pazarının lideri Sestek Türk mühendislerinin çalışmaları ile her geçen gün büyüyor etki alanını artırırken, odaklandığı alanda gelişen teknolojileri de geliştirerek büyüyor

İlk başladığında Türkçe üzerine sistem ve hizmetler alanına odaklanan şirket şu anda 8 dilde çalışma yapıyor.  Önümüzdeki dönem hedefleri arasında ABD pazarında etkin olmak var. Sestek, bir yandan etki alanını artırırken, odaklandığı alanda gelişen teknolojileri de geliştirerek ilerliyor.

Türkiye ses teknolojisi pazarında müşteri sayısı baz alındığında ses analitiği (speech analytics) alanında yüzde 90, ses tanıma (biometrics) alanında yüzde 60, ses sentezinde yüzde 95’lik oranlarla pazar hakimi olduğu bilgisi Sestek’in verdiği bilgiler arasında.

2015 senesini 10 milyon TL ile kapatan Sestek’in 2016 rakamı 13 milyon TL ve 2017’de dünyadaki diğer yatırımları ile birlikte yüzde 100 büyüme hedefliyor. xTRlarge Sestek’in kuruluş öyküsünü, ses teknolojileri ile ilgili merak edilenleri, sesin uyuşmazlıklarda nasıl belirleyici olduğunu, dolandırıcıların sesinden nasıl anlaşıldığını ve potansiyel dolandırıcılık girişimlerinin nasıl önlendiğini, sesli asistanların hayatımızda nasıl belirleyici olacağını ve Sestek’in vizyonunu Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Levent Arslan ile konuştu.

Boğaziçi Üniversitesi’nden 1991 yılında mezun olan Levent Arslan ABD’de ses teknolojileri alanında yüksek lisans ve doktora yapıyor. Texas Instruments’de yaz döneminde yaptığı staj sırasında ses ile ilgili patentleri olan Arslan, bu stajın ardından iki sene ABD’deki bir startup firmada ses teknolojilerinde Ar-Ge çalışmaları yürütüyor. 1998 senesinde Türkiye’ye dönen Levent Arslan’ın amacı bildiklerini yeni yetişen nesle aktarırken, endüstriye de bu alanda hizmet vermek oluyor.

Hayatın yönlendirdiği yönde ‘ses’ vardı
Yurda dönüşünün ardından ses teknolojileri alanındaki birikimi ile Türkiye’deki ilk Türkçe ses sentezi kodunu yazıyor. Bu çalışmaları ile Koç Bilgi Grubu’nun dikkatini çelen Levent Arslan 2000 yılında Koç Bilgi Grubu ile birlikte kurduğu GVZ’de görme engelliler için yazıyı sese çeviren, Türkiye’de ilk kez bilgisayarı Türkçe kullanacakları lisanslı programları çıkarıyor. Bu dönemde ses tanıma ve ses sentezi ile ilgili ilk ürünleri hazırlıyor. Kendisine neden ses teknolojileri gibi fazla bilinmeyen bir alanı seçtiği, bunun bilinçli bir tercih olup olmadığı sorumuzu Arslan, bu seçiminin bilinçli bir seçim olmadığını belirterek aslında bir nebze hayatın akışının yönlendirdiğini söyle ifade ediyor ve o günleri şöyle aktarıyor;

“Boğaziçi’nden 3.30 ile mezun olmuştum ve yüksek lisans yapmak için ABD’ye burssuz gittim. ABD’ye gitmem için destek olan babam sadece 1 sene destek verebileceğini söylemişti. İlk dönem sıkı bir çalışma ile tüm derslerden en yüksek notu aldım.”

Levent Arslan’ın bu çalışması üniversitedeki hocalarından birinin dikkatini çekiyor ve kendisine araştırma bursu vermeyi teklif ediyor. Kendisine burs veren hocasının çalıştığı alan ise ses teknolojileri. ‘Benim projem bu. Burada yer almak ister misin?’ sorusunu Arslan sevinçle kabul ediyor.

Hobi gibi başladı kariyerinin yönünü çizen iş oldu
Hobi gibi başladığı ses teknolojilerine sonraki senelerde de hobi gibi keyifle devam ediyor. Elektrik elektronik mühendisliği bu işin ses akustiği gibi teknik konularını desteklerken, programlama alanını anlamak için kendi başına bilgisayar kodlamayı öğreniyor. Önce aldığı bir C kitabı ile C programlama dilini, ardından C++ dili kendi kendine öğrendiği programlama dilleri oluyor. Doktora sırasında da Bilgisayar Bilimleri’nden aldığı birkaç ders ile programlama alanındaki bilgisini pekiştiriyor. Böylece teorisini bildiği, kodlama ile birleştirdiği alanda daha rahat ürün üretebilme ortamını oluşturuyor. İçine girdikçe de hayatının yönünü belirleyecek yol, ses teknolojileri oluyor.

Ortadoğu pazarı Sestek’e sipariş yağdırıyor
GVZ ile aynı yıl Boğaziçi KOSGEB alanında kurdukları Sestek’in, 2007 yılında GVZ ile birleştirip tek bir şirket olduktan sonra sürekli bir gelişim içinde olduklarını söyleyen Arslan ürünlerine ve teknolojilerine sürekli yeni özellikler ekleyerek bilgilerini ve ürünleri güncellediklerini belirtiyor. Ses tanıma teknolojisindeki gelişmelerle birlikte hata paylarının düştüğünü söyleyen Arslan, ses sentezinin daha doğala yakın, insan sesine yaklaştığını belirtiyor.

Sestek bugün geldiği noktada 70 kişi ile endüstriye hizmet veriyor. Ankara’da Bilkent SyberPark’ta ve İstanbul’daki ofislerinin yanı sıra bir sene önce Dubai’ye, beş ay önce de Chicago’ya ofis açıyor. Türkçe haricinde diğer dillere de hizmet verme hedefinde hızla ilerleyen Sestek, İngilizce, Arapça, Almanca, Fransızca, İspanyolca gibi diller üzerinde çalışıyor. Ortadoğu pazarından gelen siparişlerin hızla arttığını söyleyen Levent Arslan beş ay önce girdikleri ABD pazarının kendileri için yeni bir hedef olduğunu ve o pazara yönelik çalışmaları olduğunu ifade ediyor.

Ses teknolojilerinin geldiği nokta sanal asistanın önünü açtı
“Eskiden ses tanıma odaklı çalışmalar vardı. ‘Aç-kapa’ gibi komutlar, döviz bilgisi sorma gibi basit isteklerle başlamıştı. İlk Koç Bank’a böyle bir sistem kurmuştuk. Ereğlı Demir Çelik hissesini sorduğumuzda sistem size liste fiyatını söylüyordu. Geldiğimiz noktada Apple’in Siri’si ile beraber şimdi daha doğal diyalog kurulabiliyor. İnsanlar bu konuya aşina olunca kabullenmeleri de kolay oldu. En son bazı bankaların çağrı merkezlerine sesli doğal diyalog merkezleri kurduk. Garanti Emeklilik, TEB bunlardan bazıları. Önümüzdeki dönemde de farklı bankalarda göreceğiniz çalışmalarımız olacak.”

Kişiye özel sesten duygu analizinde patent
Sestek’in ses tanıma ve ses sentezi ses teknolojileri alanında çalıştığı alanlar. Çalıştıkları bir diğer alan ses biyometrisi, yani sesten kişinin kimliğini doğrulama. Bir başka çalışılan alan da sesten duygu analizi, mesela kişi sinirli mi değil mi? Sestek kişiye özel duygunun analiz edilmesi gerektiğini savunuyor. Bunun için bir patent başvuruları da var. Bu düşünceye göre her kişinin kendi normalinde standardının dışına çıkıp çıkmadığını anlamak için belirledikleri yöntemler var.

Dünyada bu alanda şimdiye kadar geliştirilen sistemler sinirli-normal kayıtları tüm kişilere göre modelleme yapılan sistemler. Bu bakış açısına farklılık getirdiklerini söyleyen Levent Arslan, Bu çıkarımla şu anda Türkiye’deki tüm çağrı merkezlerine ‘konuşma analitiği’ (speech analytics) olarak adlandırdıkları ürünü kurduklarını işaret ediyor. Arslan sistemin sesi sadece yazıya çevirdiğini yazıya çevrilen müşteri ve müşteri temsilcisinin konuşmalarının bir takım akustik parametrelerle etiketlendiğini belirtiyor.

“Konuşmanın hızı, tonu, sinirlilik miktarı bu parametrelerden bazıları. Konuşma sırasında kim kimi kesiyor, müşteri mi, müşteri temsilcisi mi kesiyor, üst üste konuşmalar var mı yok mu, ne kadar var, müşteri konuşma süresinin yüzde kaçında konuşmuş yüzde kaçında konuşmamış bunların hepsi bu sistemde değerlendirme faktörü olarak yer alıyor.”

“Bunun gibi birçok analiz ve analitik çalışma yapılıyor. Başarılı ve başarısız müşteri temsilcisinin arasındaki farklar neler? Neden biri başarılı olurken diğeri başarısız oluyor? Sistemde bütün bunları tek bir tıkla görebiliyorsunuz.”

Devam: Başarının ve başarısızlığın analizini yapan sistemler eğitim veriyor

Yorumlar
btbilgi
1
2
3
PAYLAŞ
TRT'de 1990 yılında başladığı profesyonel iş hayatına, özel sektörde ve özel kanallarda farklı programların yapımcılığı ile devam etti. Milliyet Grubu'nun dergilerinde ve Interpro Grubu yayınlarında yazı işleri müdürlüğü ve editörlük görevleri üstlendi. Avrasya’nın en büyük ticaret platformu "CeBIT Bilişim Eurasia" markasının pazarlama iletişimi faaliyetlerini kurguladı ve yönetti. Farklı sektörlerdeki pek çok marka için iletişim konusunda danışmanlık hizmetleri verdi. Şu anda xTRlarge'ın Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapmaktadır.