btbilgi

Resmi Gazete’nin 6 Ocak 2017 tarihli mükerrer sayısında yayımlanan olağanüstü hal (OHAL) kapsamındaki 680 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’da bazı değişiklikler yapıldı.

Polise sanal ortamda işlenen suçlarda internet abonelerine ait kimlik bilgisine ulaşma ve sanal ortamda araştırma yetkisi verildi. Kararname ile ayrıca, bilişim suçlarına karşı hâkim izni alınmaksızın veri trafiğinin izlenebilmesine de izin verildi. Yapılan bu değişiklikleri nasıl okumamız gerektiğini, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Koruması Kanunu (KVKK) ile bir çelişki olup olmadığını Avukat Mehmet Ali Köksal ve Avukat Gökhan Ahi’ye sorduk.

6 Ocak 2017 tarihli mükerrer sayısında 680 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile polise sanal ortamda işlenen suçlarda internet abonelerine ait kimlik bilgisine ulaşma ve sanal ortamda araştırma yetkisi verildi.

Polise internet abone kimlik bilgisine ulaşma yetkisi
Buna göre, sosyal medya düzenlemesiyle polise, sanal ortamda işlenen suçlarda internet abonelerine ait kimlik bilgisine ulaşma, sanal ortamda araştırma yapma yetkisi verildi. 2559 sayılı kanunun ek 6’ncı maddesine eklenen fıkra şöyle: “Polis, sanal ortamda işlenen suçlarda, yetkili Cumhuriyet başsavcılığının tespiti amacıyla, internet abonelerine ait kimlik bilgilerine ulaşmaya, sanal ortamda araştırma yapmaya yetkilidir. Erişim sağlayıcıları, yer sağlayıcıları ve içerik sağlayıcıları talep edilen bu bilgileri kolluğun bu suçlarla mücadele için oluşturduğu birimine bildirir.”

Hâkim izni alınmaksızın veri trafiği izleme yetkisi
Kararname ile bilişim suçlarına karşı hâkim izni alınmaksızın veri trafiği izlenebilmesine de izin verildi. 2559 sayılı kanunun ek 7’nci maddesinin 1’inci fıkrasına ‘sanal ortamda’ ibaresi eklendi; 2’nci fıkrasında yer alan ‘yazılı suçların işlenmesinin önlenmesi amacıyla, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Emniyet Genel Müdürünün veya İstihbarat Dairesi Başkanının’ ibaresi ‘yazılı suçlar ile bilişim suçlarının işlenmesinin önlenmesi amacıyla hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Emniyet Genel Müdürünün, Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Dairesi Başkanının veya bilişim suçlarıyla sınırlı olmak üzere bilişim suçları ile ilgili daire başkanının’ diye değiştirildi; aynı fıkraya ‘telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişim’ ibaresinden sonra gelmek üzere ‘veya internet bağlantı adresleriyle internet kaynakları arasındaki veri trafiği ile iletilen veriler’ ibaresi eklendi; dördüncü fıkrasında yer alan ‘veya iletişim bağlantısını’ ibaresi ‘ilgili internet bağlantı adresi veya bağlantıyı’ diye değiştirildi; sekizinci fıkrasında yer alan ‘görevlilerince’ ibaresi ‘görevlileri ile bilişim suçlarıyla sınırlı olmak üzere bilişim suçlarıyla ilgili daire başkanlığı görevlilerince’ diye değiştirildi.

680 sayılı KHK ile yapılan bu değişikliklerin ne anlama geldiğini Avukat Mehmet Ali Köksal ve Avukat Gökhan Ahi’ye sorduk.

Polis, IP bilgilerini savcı talimatı beklemeden alabilecek
Av. Gökhan Ahi: Öncelikle 680 sayılı KHK’de polise tanınan bazı yetkileri incelemekte fayda var. 680 sayılı KHK ile polise, internet abonelerine ait kimlik bilgilerine ulaşma, sanal ortamda araştırma yapmaya yetki verildi. Ancak, bu değişikliğin eklendiği ana maddeye bakarsak, aslında polise yeni bir yetki verilmediği, sadece suçun işlendiği yeri ve bakacak savcılığı tespit etmek açısından sınırlı bir yetki verildiği görülüyor.

Zaten bu hükmün eklenmiş olduğu 1985 tarihli ana maddede polisin bir suçu öğrenir öğrenmez yapması gereken ilk araştırma, olay yerini koruma ve delilleri toplama yetkisi düzenlenmiş. Bu madde ile polis, IP üzerinden kullanıcı bilgilerini savcı talimatı beklemeden alabilecek.  Ancak burada esas sorun, polisin kendisine verilen bu yetkiyi sınırlarını aşacak şekilde kullanma ihtimali. İnternet ortamında işlenen suçlarda IP bilgisinin alınıp abonenin tespit edilmesi bizi her zaman suçluya götürmeyebilir. Ayrıca, polis sadece IP’ye ait abone bilgileriyle yetinmeyebilir, trafik verilerini de almaya çalışabilir. Halbuki trafik verileri, bir iletişim faaliyeti olduğu için ancak hakim kararıyla alınabilir.

Diğer bir husus, polise internet üzerinde istihbarat yetkisi verilmesi. Polisin yine 1985 tarihli maddeye göre, suçu önlemek için istihbarat yapma yetkisi vardı. Şimdi bu istihbarat alanına internet de eklendi. Aslında bir yenilik yok, polis zaten fiilen internet üzerinde de istihbarat yapıyordu.

680 sayılı KHK ile Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu’nda yapılan değişiklik ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda kişilere sağlanan güvencenin ortadan kalktığını söylemek mümkün değildir. Çünkü, polisin önleyici, koruyucu ve istihbarat amacıyla yapacağı kişisel veri işleme faaliyetleri zaten KVKK’ya tabi değildir.

Polisin kişisel verileri işlemesi bu kanuna tabi değil
Av. Mehmet Ali Köksal: 680 sayılı KHK ile polisin tüm ülke seviyesindeki istihbarat alanına sanal ortam eklenmiştir. Polis artık tüm ülke seviyesinde ve sanal ortamda bilgi toplayabilir, değerlendirebilir, yetkili mercilere ve kullanma alanına ulaştırabilir.

Diğer yandan 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda kişiler ile ilgili bilgilerin toplanıp bir veri kayıt sistemine kayıt edilmesi (kişisel veri işleme faaliyeti) kurallara bağlanmıştır. Eskiden çok daha serbest olan bu tür faaliyetler KVKK ile sınırlandırılmıştır. Ancak, yasanın en önemli özelliklerinden birisi 28. maddedeki geniş istisnalardır. 28. maddedeki bu geniş istisnalar iki türlüdür: 28. Maddenin 1. fıkrasında sayılan bir kısım kişisel veri işleme faaliyetleri tümden kanundan istisna edilmiştir. Yani, bu faaliyetlere kanun uygulanmayacaktır. Bunlardan birisi de 28. maddenin 1. fıkrasının (ç) bendidir. Buna göre “Kişisel verilerin millî savunmayı, millî güvenliği, kamu güvenliğini, kamu düzenini veya ekonomik güvenliği sağlamaya yönelik olarak kanunla görev ve yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından yürütülen önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsamında işlenmesi.” durumunda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) hükümleri uygulanmayacaktır.

Bu nedenle de 680 sayılı KHK ile Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu’nda yapılan değişiklik ile 6698 sayılı yasada kişilere sağlanan güvencenin ortadan kalktığını söylemek mümkün değildir. Çünkü, polisin önleyici, koruyucu ve istihbarat amacıyla yapacağı kişisel veri işleme faaliyetleri zaten KVKK’ya tabi değildir.

Avrupa Birliği veri koruma hukukunda çok ileri düzeyde
Av. Mehmet Ali Köksal: AB dünyadaki en gelişmiş kişisel veri koruma hukukuna sahiptir. ABD’nin bile AB standartlarının çok gerisinde olduğunu söylemek mümkündür. Türkiye’de yeni çıkartılan mevzuatın AB’deki veri koruma hukukunda belirlenenin ilkelerin epey gerisinde olduğunu söylemek mümkündür. Bunun en güzel örneklerinden birisi de KVKK’nın 28. Maddesindeki geniş istisna durumudur.

Kişisel Verileri Koruma Kanunu ile çelişmiyor
Av. Gökhan Ahi: Polise verilen bu yeni yetkiler, Kişsel Verilerin Korunması Kanunu ile çelişmez. Zira, Kişisel Verileri Koruma Kanunu’nun 28. maddesinde istisnai durumlar öngörülmüş, polisin suç soruşturması nedeniyle talep ettiği ve işlediği kişisel veriler kanuna ve hukuka aykırılık oluşturmaz. Tabii, suç soruşturmasının ciddiliği ve hukukiliği zedelenmemek kaydıyla.

TBMM onaylandığında değişiklikler kalıcı olur
Av. Gökhan Ahi: Olağanüstü Hal durumunda yapılan KHK’ler, OHAL bittiği andan itibaren otomatik olarak geçerliliklerini yitirir. Ancak eğer bir OHAL KHK’si TBMM’ye onay için sunulmuş ve TBMM tarafından uygun bulunmuşsa, o zaman OHAL bitse bile uygun bulunan KHK geçerli kalmaya devam eder. Dolayısıyla, bazı KHK’lerin düzenlediği hükümlerin kalıcı olma ihtimali vardır.

Av. Mehmet Ali Köksal: KHK’ler adından da anlaşılabileceği üzere Kanun hükmünde ve gücündedir. KHK ile kural olarak bir kanun değiştirilebilir. İlgili KHK daha sonra TBMM’de görüşülür ve onaylanır. Bu onayla aslında tam anlamıyla kanun gücüne erişmiş olur. KHK’ler ikiye ayrılır. Olağan ve olağanüstü KHK’ler. Olağan KHK’ler ile düzenlenemeyecek bazı konular ve alanlar vardır. Olağan KHK’ler ile temel hak ve hürriyetlere ilişkin düzenleme yapılamaz. Olağanüstü KHK’lerle bundan farklı olarak uluslararası yükümlülükleri zedelememek kaydıyla her alana ilişkin düzenleme yapılabilir.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
Lisans eğitimini Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde tamamladı. Fatih Üniversitesi İngilizce MBA programında master derecesini aldı. İş yaşamına BYTE Türkiye dergisinde başladı. Computerworld dergisinde Yazı İşleri Müdürü, Hürriyet Gazetesi'nin e.Yaşam ekinde yardımcı editör olarak görev aldı. Fintek A.Ş. (Ziraat Teknoloji) ve İnnova A.Ş.'de Kıdemli Pazarlama İletişim Uzmanı olarak çalıştı. 2017 Ocak ayı itibarı ile xTRlarge ekibine kıdemli editör olarak katılan Hüseyin Gönüllü evli ve Kerem isimli bir erkek çocuk babasıdır.