btbilgi

Günümüzde savaş uçağı pilotlarının, Ortaçağın kılıç ustası şövalyelerine benzeyen birçok yanı bulunuyor. Onlar gibi kendilerine yakın kabiliyetteki düşmanlarını, teknolojik olarak üstün savaş araçları ya da savaş taktiklerini daha iyi uygulayarak yenmeye çalışıyor.

tokuz1Bir asırdır, ülkeler hava savunmalarını bu pahalı araçlara ve onları kullanan günümüzün şövalyelerine emanet etti. Fakat bu durum, yakın zamanda değişecek gibi görünüyor. Geleceğin savaş pilotlarının asil ruhlu savaşçı rolü, küçük çaplı bir tim komutanına evrilecek. İnsansız hava araçları (İHA) ve ona paralel bilişim teknolojilerindeki gelişmeler, yeni savaş açılımlarını da beraberinde getiriyor.

Gelecekteki savaş pilotları sütre hattının çok gerisinden komuta ettiği değişik amaçlı İHA’lar ile düşman hattı üzerinde bir kısmıyla gözetleme, bir kısmıyla elektronik harp hatta bazılarıyla nokta operasyonları yapabilecek.  Düşman birimleri, İHA’larla meşgul olurken, o da kendisine avantaj sağlayacak pozisyonu alabilecek.

xtrlarge_Droneİnsansız hava araçları (İHA) ve ona paralel bilişim teknolojilerindeki gelişmeler, yeni savaş konseptlerini de beraberinde getiriyor. Kara savaşlarında değişik özelliklere sahip ünitelerin, örneğin zırhlı mekanize birliklerinin, piyade ve hava savunma sistemleriyle birlikte sinerji oluşturularak kullanıldığını görüyoruz. Fakat hava muharebelerinde buna benzer bir sinerji tam olarak olgunlaşmadı. En son teknoloji ürünü 5’inci sınıf savaş uçaklarının geliştirme maliyetlerinin korkunç boyutları ulaşması, onların daha az riskli ve değişik amaçlı rollerde kullanılma gereğini ortaya çıkardı.

Örneğin ABD hava kuvvetleri, Vietnam savaşı sırasında 671 adet F-4 Phantom savaş uçağı kaybetmiş ve bu maliyetin altından kalkabilmiş. F-4 uçağının maliyeti günümüz fiyatlarıyla 20 milyon USD civarında.  Buna karşı Türkiye’nin de içerisinde bulunduğu konsorsiyumun ürettiği Müşterek Taarruz Uçağı F-35’in maliyeti ise 150 milyon USD’ye yaklaşıyor. F-35 uçağının 4’üncü kuşak uçaklara bariz üstünlüğünün bulunmasına rağmen, onu savaş alanında çok daha ölümcül kılacak olan ağ merkezli savaş konseptine olanak sağlaması. F-35 ile beraber müşterek çalışacak değişik görev profiline sahip olan İHA’lar savaş alanında çok büyük bir güç çarpanı oluşturacak.

Türkiye, ABD ile beraber F-35 ile geleceğin belki de en son üretilecek insanlı hava platformu seçimini yaptı. F-35’lerin kuvvete dahili önümüzdeki yıllar içerisinde peyderpey gerçekleşecek. Son yıllarda büyük bir atılım içerisine giren Türkiye savunma sanayi, geleceğin platformuyla kullanılabilecek ağ merkezli savaş (network centric warfare) için gerekli resmin diğer parçaları geliştirmeye çalışıyor. Örneğin İHA, radar, uydu tabanlı güvenli iletişim ve elektro-optik görüntüleme ürünleri bunlar arasında sayılabilir.

Türkiye İHA pazarı

Türkiye’de Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TAI)   tarafından MALE (orta irtifa uzun süreli) İHA projesi  ANKA adıyla yürütülüyor. Başarıyla tamamlanan ANKA-A prototipinin ardından, ANKA-B ve ANKA-S (seri üretim) projeleri başlatıldı. Şu an için yanlızca ANKA-A,  ASELFLIR-300T elektro-optik gözlem ürünüyle birlikte kullanılıyor.  ANKA-B ve ANKA-S projeleriyle birlikte, proje SAR (Yapay Açıklıklı Radar) ve SATCOM (Uydu Üzerinden Haberleşme) yeteneklerine kavuşacak.

Türkiye’deki taktik İHA projeleri ise Vestel Savunma A.Ş. ve Baykar Makina tarafından yürütüldü. Vestel ile başlatılan programda Karayel adı verilen İHA platformu geliştirildi. Katapulttan da atılabilmesi istenen Karayel, projenin bu isterini karşılayamadı. Bu yüzden Savunma Sanayi Müşteşarlığı tarafından bir sipariş alamadığı iddia edildi. Proje sırasında üretilen 6 adet İHA ise, Kara Kuvvetleri tarafından kiralanarak kullanılıyor. Karayel’de Wescam MX15 adında lazer işaretleyicinin de olduğu bir FLIR kullanılıyor.

Baykar Makina tarafından üretilen Bayraktar’lar ise son zamanda yerel basında adından oldukça söz ettirdi. Baykar tarafından üretilen 12 adet Bayraktar’ın  6 adedi Türk Silahlı Kuvvetleri ve 6 adeti ise Emniyet Genel Müdürlüğüne teslim ediliyor. Karayel gibi taktik İHA sınıfındaki Bayraktar İHA’ların bir kısmı Star Safire380 FLIR ile donatılıp ve silanlandırılarak terörle mücadele etkin bir şekilde kullanılıyor.

Türkiye’de yerli imkanlarla İHA üretim projeleri daha ürün haline dönüşmeden önce İsrail’den hazır olarak 8 adet de Heron adıyla adlandırılan MALE sınıfında İHA tedarik edilmişti. 8 adet HERON, 2 adet ANKA-A, 18 adet Bayraktar ile 6 adet Karayel’i de sayarsak Türkiye’de 34 adet İHA’nın aktif olarak kullanıldığını söylebiliriz.

Gözler CATS’i bekliyor

Aselsan ilk olarak ASELFLIR-200 ile başladığı FLIR üretimine, Heron ve ATAK helikopterlerinde de kullanılan ASELFLIR-300 ile devam etti. Son derece yetenekli ASELFLIR-300, ağırlık sorunu yüzünden taktik İHA’lar gibi hafif platformlarda kullanılamıyor. Aselsan’ın 2 yılı aşkın bir süredir üzerinde çalıştığı yeni FLIR ürünü ise CATS olarak adlandırılıyor. 55 ila 60 kg arasında olması beklenen CATS’in (bir önceki ürüne kıyasla yarısı kadar ağırlığa sahip), yılın sonuna doğru hazır olması bekleniyor.

Aselsan’ın termal ve optik görüntüleme teknolojileri konularında hayli yol aldığı ürün gamından çok rahatlıkla anlaşılabilir. ODTÜ işbirliği ile üçüncü kuşak elektro-optik görüntüleme araçlarındaki en kritik teknolojilerden birisi olan QWIP (Kuantum Kuyulu Kızılötesi Fotodetektör) teknolojisine sahip. Türkiye içerisinde yerel imkanlarla üretime geçildi. Bu üretim teknolojisine dünyada bir elin parmakları kadar az bir ülkenin eriştiğini söyleyebiliriz. Ayrıca FLIR’lerin vazgeçilmez özelliklerden birisi de lazer işaretleyici. Aselsan kendi tasarladığı diyot pompalı lazer birimi ile yüksek irtifadan hedef işaretleme de yapabiliyor.

Bunların dışında Ataletsel Ölçüm (IMU) ve optik mercekler üretimi gibi diğer konularda da yerli üretime geçildiğini görüyoruz. Deyim yerindeyse Türkiye’nin, özelinde ise Aselsan’ın, elinde helva yapmasını sağlayacak un ve şekerin olduğunu açık kaynaklara düşen bilgilerden anlayabiliyoruz.

Özellikle yerli İHA’ların vazgeçilmezi olacak CATS donanımın ve onu destekleyecek yazılımın olgunlaşmasını beklemek gerekecek.  Mevcut konjektörde İHA’ların silahlı olarak etkin olarak kullanılmasını sağlayacak kritik FLIR ürünlerine erişimde sıkıntılar yaşanıyor.

Basına sızdırılan silahlı İHA kullanım haberleri, birçok İHA projesini etkilemiş durumda. Yerel ürünler hazır oluncaya kadar halen yurtdışından temin edilmek zorunda olduğumuz, motor ve FLIR gibi parçaların temini konusunda sıkıntılar mevcut. CATS, mevcut İHA’ların daha kritik görevlerde ve silahlı olarak kullanılabilmesinin önündeki en büyük engeli kaldıracak.

Bir sonraki adım

Üzerinde yeni uygulama ve taktiklerin geliştirileceği bir donanım platformuna sahip olmak, merdivenin ilk basamağıydı.  Üzerinde çalışan gömülü yazılımların kaynak kodları gibi her şeyine hakim olabileceğiniz şekilde satışa sunulan benzer yetenekteki bir İHA ürünü dışarıdan hazır alınamazdı. Şimdi ürünün içini doldurma zamanı. Özellikle F-35 uçaklarının Türk Hava Kuvvetlerine katılmasıyla birlikte ağ tabanlı savaşa (network centric warfare) doğru adımların atılması beklenmeli.  F-35 uçaklarıyla birlikte kol uçuşu yapabilen silahlı İHA’lar çok büyük bir güç çarpanı olacak. Bunun için gerekli yazılım altyapısının oluşturulması gerekiyor. Bunun da ilerisinde, yapay zekanın yönlendirdiği silahlı İHA’ları görmeye başlayacağız. ABD’de üzerinde yapay zeka uygulaması çalışan bir İHA’ın silahlı çatışma anında sivillerle silahlı insanları birbirinden ayırdığı gösterildi.  Dünya şu an etik olarak tetiğin en son aşamada İHA üzerinde çalışan yapay zekaya bırakılıp bırakılmamasını tartışıyor.

 

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
blank
1973 yılında İstanbul’da doğdu. 1995 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği programını bitirdi, aynı yıl aynı bölümde master programına kabul edildi. BTHaber dergisinde teknoloji editörü olarak görev yaptı. 1998 yılında ABD’nin Los Angeles şehrindeki Güney Kaliforniya Üniversitesi (USC) Bilgisayar Mühendisliğine bölümüne başladı. 2000 yılında master derecesini alarak Silikon Vadisi'nde Sun Microsystems şirketinde mühendis olarak çalışma hayatına başladı. 2004 yılından beri AMD şirketinde çalışıyor, 2010 yılından beri de, aynı şirket de mühendis yönetici olarak görev yapıyor.