btbilgi

Geçtiğimiz hafta gerçekleşen Dünya 23’üncü Enerji Zirvesi’nde katılımcı ülkeler yenilenebilir enerjinin önümüzdeki döneme damgasını vuracak yeni akım olduğunu vurguladı.  xTRlarge sayfalarına haber olarak yansıttığımız kongre ilginç açıklamalara sahne oldu.

Örneğin, Suudi Arabistan yenilenebilir enerji ile ilgili çalışmalar yaptıklarını ve olası senaryolara hazırlıklı olduklarını söylerken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yaptığı konuşmada, önümüzdeki dönemde yenilenebilir enerjinin payının tüm piyasanın yüzde 30’una çıkması için çalışmaların süreceğini vurguladı. Kuşkusuz petrol ve doğal gaz boru hatları gibi altyapı projeleri ile doğudan batıya enerji akışını sağlama çalışmalarının süreceği ve imzalanan iki nükleer santrale bir üçüncüsünün ekleneceği de bu konuşmanın diğer önemli maddeleri arasındaydı.

Aynı saatlerde Türkiye’deki enerji yatırımlarının durumunun değerlendiren bir başka forumda ise enerji piyasasına yapılan müdahaleler ve ön alım taahhütlerinin serbest piyasa ekonomisine verdiği zararlar tartışılıyordu.

xTRlarge olarak enerji piyasasındaki durumu değerlendirmek için zaman zaman piyasa aktörlerine sorularımızı yöneltiyoruz. Bu kez de öyle oldu. Gama Enerji İş Geliştirme Müdürü Taylan Önerci’den bir piyasa değerlendirmesi rica ettik.

Taylan Önerci serbest bir piyasa için çaba harcandığını ama bu kavrama aykırı uygulamalar da yapıldığını belirtti. Bu durumun yatırımların önünü kesmeyeceğini ama serbest piyasa ekonomisine zarar vereceğini söyleyen Önerci, 15 sene önce yapılmış olan serbest piyasa tercihine uygun doğrultuda ilerlemenin gerekliliği üzerinde durdu.

Gama Enerji İş Geliştirme Müdürü Taylan Önerci
Gama Enerji İş Geliştirme Müdürü Taylan Önerci

Önerci’ye göre yenilenebilir enerji için  bile olsa, alım garantisi, yeni ihaleler, gibi çeşitli teşvikler, serbest piyasa yaklaşımına zarar veren adımlar olarak dikkate alınmalı.

Sanayiyi harekete geçirmeli
Almanya’nın yenilebilir enerjiye destek verdiğinde aynı zamanda arkasında dev bir sanayi yarattığını söyleyen Önerci, “Verilen teşvik sanayiide herhangi bir açılım yapamayacaksa böyle bir teşviğin anlamı olamaz” diyor. Önerci, sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Bu teşvikler kime yarıyor diye baktığınızda yurt dışından ekipman getirenleri görüyoruz. Alım garantisi olan bu tip projelerde yerli bankayı bile yabancı banka fonluyor. O zaman bu teşviği niye veriyoruz, bu yatırımı niye yapıyoruz, bu kadar emek verilerek oluşturulmaya çalışılan serbest piyasayı niye öldürüyoruz?”

Yeni yatırım olsun diye başlanılan süreçte artan bir şekilde yeni teşviklerin geldiğini söyleyen Gama Enerji İş Geliştirme Müdürü Taylan Önerci, binlerce MW’lık alım garantisi ile piyasaya girildiği zaman serbest piyasadan konuşmanın da mümkün olmadığını ifade ediyor. Önerci, serbest piyasa kurallarına uyumlu olmayan sebep sonuç ilişkisi ile doğru kurgulanmamış alım garantilerinin hazineye ciddi bir yük oluşturduğunu vurguluyor.

Doların belirsizliği şu gunlerde piyasayı kara kara düşündürürken, enerji piyasasının aktörleri de şu günlerde fiyatların nereye gideceklerini pek öngöremiyor. Petrol’ün dünyadaki düşüşüne rağmen petrol ve doğalgazın Türkiye fiyatları bu öngörünün önüne ket vuran diğer sebepler arasında yer alıyor.

Alım garantisiz bankalardan kredi alınamıyor
Serbest piyasayı istemiyor olmanın da bir seçenek olabileceğini değerlendiren Önerci, eğer durum böyleyse ona göre davranmamız gerektiğini vurguluyor. İkili yaklaşımın enerji piyasasında serbest piyasa ekonomisi kurallarına göre oynamaya çalışan diğer oyunculara zarar verdiğini açıklayarak alım garantisi olmayan projeler ile bankalara başvurulamayacak duruma gelindiğini işaret ediyor.

Piyasaya müdahale etmenin anlamının problemi düzeltmek olduğunu belirterek. “Özelleştirmenin faydasını THY’de gördük. THY’nin serbestleşmesi rekabet ortamını artırdı ve bu pazarda rakip sayısı çoğaldı” diyen Önerci’nin önerisi, devletin gelir getiren şirketlerinin parçalanıp satılması yerine daha küçük parçalar halinde halka arz edilmesi. Böylece daha kârlı ve rekabetçi piyasaya ortamı yaratabileceğini ifade ediyor.

Daha kısa ve esnek stratejiler oluşturulmalı
Enerji alanında stratejinin beş yıllık olamayacağını, uzun vadeli stratejilerle gidilecek yolun belirlenmesi gerektiğini söyleyen Önerci, “işi yolda çözeriz” mantığı ile gelen tavır ve aani değişikliklerin yatırımcı ve bankaları ürküttüğünü ifade ediyor.

Taylan Önerci yatırımcının pek çok zorlukla karşılaştığını işaret ederek “Ürkütürseniz gelmezler. Çok güzel fırsatlar var ve kaçırmamak gerek. Sol tarafta dünyanın en büyük müşterisi AB, sağ tarafınızda en büyük üreticileri Rusya, İran, Azerbaycan var. Şimdi milyar dolarlık altyapı projeleri söz konusu. Bu projeler için bankalar, ‘Ben bunun çalışacağını nereden bileyim, bana garanti getir’ diyerek uzun vadeli anlaşma istiyorlar. Böyle olacaksa enerji terminallerinin örneğin giriş kapılarını veya kanalı devletin yapması daha doğru bir yaklaşım. ‘Boş kalırsa’ diye sorgulanıyorsa serbest piyasaya güvenilmiyor demektir. Güvenilmiyorsa serbest piyasa mantığı ile ilerlemeyelim. Her oyunun bir kuralı var. Bir maç 90 dakika ise kuralları bellidir. Oyunun ortasında belirlenen kurallar değiştirilmez. Her kuralı maçın başında söylemek gerek. Söylenmediğinde bir süre sonra oyuncular da oyuna gelmez.”

Güneşe de yatırım yapabiliriz
Gama Enerji’nin Türkiye’de kurulmuş 4 rüzgar, 3 hidroelektrik, 1 doğalgaz santrali bulunuyor. Uygun bir proje olduğu zaman şirket güneş enerjisi için de proje yapmaya hazır. Bu uygunluğun ne olduğunu sorduğumuzda enerji şirketlerinin çoğunun kâr odaklı yatırım yaptıklarını ve bu yüzden yatırım yapılan enstrümanın coğrafyadan coğrafyaya ülkeden ülkeye değişiklik gösterebildiğini söylüyor.

Gama Enerji’nin bu doğrultuda yurtdışında yaptığı yatırımlar arasında İrlanda’da da 1 tane doğalgaz santrali, Ürdün Amman’ın su dağıtım projesi olan 100 milyon metreküp yap işlet devret projesi yer alıyor.

 

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
TRT'de 1990 yılında başladığı profesyonel iş hayatına, özel sektörde ve özel kanallarda farklı programların yapımcılığı ile devam etti. Milliyet Grubu'nun dergilerinde ve Interpro Grubu yayınlarında yazı işleri müdürlüğü ve editörlük görevleri üstlendi. Avrasya’nın en büyük ticaret platformu "CeBIT Bilişim Eurasia" markasının pazarlama iletişimi faaliyetlerini kurguladı ve yönetti. Farklı sektörlerdeki pek çok marka için iletişim konusunda danışmanlık hizmetleri verdi. Şu anda xTRlarge'ın Yazı İşleri Müdürü olarak görev yapmaktadır.