btbilgi

Klasik girişimcilikte, sermaye oluşturmak için önce bir iş planı oluşturulur, pazar araştırması yapılır, prototip geliştirilir ve sermayedar aranır. Sermayedar zengin bir işadamı olabileceği gibi banka, risk sermayesi şirketi veya bir fon da olabilir. Bu tarz sermaye bulmak genelde zordur ve çoğu parlak fikir, sermaye bulunamadığı için rafa kalkar. Son zamanlarda popüler olan kitlesel fonlama (crowdfunding) siteleri bu sorunu ortadan kaldırıyor.

Kitlesel fonlama, geleneksel fonlamanın tersine, bireylerin küçük miktarlarla projelere destek sağlaması üzerine kurulmuş bir sistem. Bu sistemde birey beğendiği projeye 5-10 dolar gibi küçük bir rakam yatırarak ortak olabiliyor. Bu yatırımın karşılığında ise ürünü ilk alma, üründe indirim veya ürünü destekleyenler listesine isim yazdırma gibi imkanlar elde edilebiliyor.

Kitlesel fonlamanın geleneksel fonlamaya göre bir çok avantajı var. Bu avantajların başında kolay erişim geliyor. Kickstarter, Gofundme gibi kitlesel fonlama siteleri kullanarak yatırımcıya çok kolay ulaşılabiliyor. Kitlesel fonlamanın bir diğer büyük avantajı projenin detaylarının herkesle paylaşılması ve geri bildirime açık olması. Böylece kullanıcılardan gelen geri bildirimlerle proje şekillendirilebiliyor. Kitlesel fonlama platformları kullanmak ayrıca zaman açısından da büyük avantaj sağlıyor. Geleneksel fonlamada yatırımcılarla tek tek görüşülürken kitlesel fonlamada tek platformdan tüm yatırımcıya ulaşılabiliyor.

Kitlesel fonlama türleri
Kitlesel fonlama birkaç değişik türden oluşuyor. Birinci tür bağış modelli kitlesel fonlama. Bu türde, sosyal projeler, sağlık harcamaları gibi şeyler için insanlardan bağış yapmaları isteniyor. Bağış modelinde bağış yapan herhangi bir karşılık beklemiyor.

İkinci tür kitlesel fonlama türü ise ödül modelli kitlesel fonlama. Bu türde yatırım yapan kullanıcı yaptığı yatırımın karşılığında bir ödül kazanıyor. Bu ürün veya servisten indirimli yararlanma, ürüne ilk ulaşma gibi bir ödül olabiliyor. İndiegogo, Kickstarter gibi platformlar ağırlıklı olarak bu modeli kullanıyor.

Kitlesel fonlamada üçüncü tür ise hisse tabanlı fonlama. Bu modelde yatırımcılar yaptığı yatırım karşılığında projeden hisse elde ediyorlar. Proje kara geçtiği zaman kar paylaşımı yapılıyor ve yatırımcı yatırımın karşılığını alıyor. Bu modelde Angelist, Earlyshares, Crowdcube gibi siteler öne çıkıyor.

Önde gelen oyuncular
Günümüzde kitlesel fonlama sitelerinin sayısı hızla artmakta. Bu siteler içinde en popüler olanları ise Gofundme, Kickstarter ve Indiegogo. 2010 yılında kurulan Gofundme, dünyanın en büyük kitlesel fonlama sitesi konumunda.

Şu zamana kadar Gofundme üzerinden 2 milyar doların üzerinde fonlama yapılmış. Gofundme kullanıcılara projelerini anlatan bir web sitesi yapmalarına izin veriyor. Proje hazırlandıktan sonra proje sistemdeki kullanıcılara ulaşıyor. Gofundme yapılan her bağıştan yüzde 5 komisyon alıyor.

Gofundme’de genel olarak sağlık, eğitim gibi kişisel bağış istekleri yer alıyor. 2009 yılında kurulan Kickstarter, projelerine kaynak arayan girişimcilerin bir numaralı adresi. Site özellikle kreatif projelere yer veriyor.

Paralar havada uçuyor
Kickstarter’da film, müzik, video oyunu, teknolojik çözümler gibi projeler yer alıyor. Kickstarter şu zamana kadar 257 bin projeye 1.9 milyar dolar fon sağlamış. Kickstarter’ın kullanıcı sayısı her geçen gün artıyor. 2008 yılında kurulan Indiegogo’da Kickstarter benzeri bir yapıya sahip. Kickstarter gibi her işlemden yüzde 5 komisyon alıyor.

Indiegogo üzerinden kurulduğu günden bu yana 800 milyon dolar fon sağlanmış. Indiegogo sayesinde bir çok film de hayata geçmiş. 4.5 milyon dolar toplayan Super Troopers 2, 3.1 milyon dolar toplayan Con Man ve 933 bin dolar toplayan The Crystal Maze bu filmler arasında yer alıyor.

Projenize destek için püf noktaları
Kitlesel fonlama sitelerinde birçok proje yer alıyor. Bu yüzden bir projenin başarılı olması ve fon toplaması kolay değil. Kitlesel fonlama yapmayı düşünüyorsanız aşağıdaki öneriler işinize yarayabilir:

  • Projenizi iyi hazırlayın
    Kimse başarılı olmayacak bir projeye para yatırmaz. O yüzden projeniz iyi hazırlanmış, fizibilitesi çıkarılmış ve ayakları yere basan bir proje olmalı.
  • Sosyal medyayı etkin kullanın
    Kitlesel fonlama sitelerinde en başarılı olan projeler sosyal medyayı etkin kullanan projeler. Facebook sayfası oluşturmak, Twitter’da, Linkedin’de projeyi etkin bir şekilde kullanmak çok önemli.
  • Profesyonel bir video hazırlayın
    Çağımız görsellik çağı. Kimse uzun uzun yazılar okumak istemiyor. Çoğu zaman 30 saniyelik bir video 10 sayfalık bir yazıdan daha etkili olabiliyor. O yüzden projenizi anlatan profesyonel bir video hazırlamak çok önemli. Gerekirse uzman bir yerden destek alın ve projenin tüm detaylarını anlatan kısa ve etkin bir video hazırlayın. Videolu projeler kitlesel fonlama sitelerinde daha çok başarılı oluyor.crowdsourcing
  • Basını kullanın
    Projenizi kimse bilmezse projenize kimse para da yatırmaz. Bu yüzden basını etkin bir şekilde kullanmak çok önemli. Öncelikli olarak projenin görsellerinin ve basın bültenlerinin olduğu bir basın sayfası hazırlayın. Basın bülteninizi basınla paylaşın. Gerekirse uzman bir PR şirketinden destek alın.
  • Yatırımcınızla iletişimi kesmeyin
    Projenize yatırım yapanlar neler olup bittiğini öğrenmek isteyeceklerdir. O yüzden kitlesel fon sayfanızdan düzenli olarak haber paylaşın. Projenin ne durumda olduğunu yatırımcınıza anlatın.
  • Kişiselliği ve duygusallığı öne çıkarın
    Kitlesel fonlama projelerine yatırım yapanların büyük bir çoğu bunu duygusal nedenlerle yapıyor. Sevdikleri bir projeye destek vermek insanlara duygusal bir haz veriyor. O yüzden proje hazırlanırken duygusallığı önem vermek ve projeyi kişiselleştirmek çok önemli. Projenizin arkasında kimler olduğunu yatırımcı bilmeli. Ekibin resimlerini koyun. Çalışmalarınızı videoya çekin ve paylaşın. Bu projeye yatırım yaparak eğlenceli bir takımın parçası olacakları fikrini yatırımcıya verin.

İyi fikirlere kişisel fonlama sitelerinde her zaman para var. İyi bir fikriniz ve ayakları yere basan bir iş planınız varsa girişiminize para bulabilirsiniz. Yalnız öncesinde çok iyi bir hazırlık yapmanız gerekiyor. Öncelikle başarılı projeleri incelemenizde fayda var. Başarılı bir proje neler yapmış, kullanıcıları ile nasıl etkileşime geçmiş, hangi kanalları kullanmış, bunları belirlemek çok önemli.

İnsanları size yatırım yapmak için ikna etmek için projenizin yenilikçi, ucundaki havucun çekici sunumun da profesyonel olması şart. Hazırlık sürecinden sonra kitlesel fonlama sitelerinden birinde projenizi hayata geçirebilirsiniz. Projeyi yayınladıktan sonra sosyal medyayı etkin bir şekilde kullanmak yatırımcı bulmak için faydalı olacaktır.

Yorumlar
btbilgi
PAYLAŞ
Eylem Cülcüloğlu, 1993 yılından bu yana bilişim ve iletişim teknolojileri alanında çalışmalarını devam ettirmektedir. 1999-2007 yılları arasında IT Business Weekly dergisinin yazı işleri müdürlüğü görevini üstlenmiş olan Eylem Cülcüloğlu, daha sonra pazarın önde gelen birçok BT firmasına içerik iletişimi danışmanlığı yapmıştır. Yüksek lisansını ise Utrecht Üniversitesi'nde yeni medya ve dijital kültür alanında tamamlamıştır.